Authentieke relaties uitbouwen op het werk

Voldoening vinden op het werk – Authentieke relaties uitbouwen op het werk
Vrijuit spreken op het werk? Niet altijd even gemakkelijk. Net zoals in andere contexten eigenlijk. In elk soort relatie kan het soms moeilijk zijn om dingen eerlijk te bespreken en de vinger op de wonde te leggen. Vaak verkiest men dan te zwijgen, maar uiteindelijk zal onze non-verbale communicatie duidelijk maken dat er iets schort. En dan komt de waarheid, die nochtans steek houdt en bevorderlijk is voor het welzijn, soms in het gedrang. Dus, hoe zorgen we ervoor dat vrijuit praten gemakkelijker wordt?

Door Pierre Lucas, directeur, coach en trainer coach van BAO Group en medeoprichter van BAO Elan Vital, het instituut voor coaching, mentoring en persoonlijke ontwikkeling.

De waarheid komt uit een kindermond, is dat waar het hier om gaat?
Helemaal niet. In principe gebeurt de communicatie op het werk immers tussen volwassenen; volwassenen die in staat moeten zijn om ook delicate zaken te bespreken, zonder over te lopen van emoties. Tot daar het principe … In werkelijkheid gebeurt het immers vaak dat een leraarskamer of directiecomité in een zandbak vol ruziënde kleuters verandert of, iets subtieler (en gebruikelijker), een terrein waar alles aanleiding geeft tot onenigheid of twisten. Het is een beetje zoals kinderen die schijnbaar om een bepaalde reden wenen maar eigenlijk om iets anders bedroefd zijn. Zo spelen ze vals ten opzichte van de anderen, zichzelf en hun eigen emoties.

Emoties op het werk? Opgelet, gevaar!
De bedrijfswereld van vandaag wordt geregeerd door overtuigingen en waarden die voornamelijk op concurrentie gestoeld zijn. Het is altijd de sterkste, de grootste, de dikste, de slimste, de best georganiseerde, de meest efficiënte, de behendigste, de rijkste … die wint – of die het gewoon overleeft. Er zijn zelfs (publieke of privé-) bedrijven waar de ergste concurrenten, die het felst van zich afbijten, zich binnen dezelfde organisatie bevinden en dus haar vitale elan ondermijnen, en daarmee dus ook de creativiteit die onontbeerlijk is voor het leven en overleven van de systemen.

In deze bijna jungleachtige omstandigheden is het niet aanbevolen je zwakke plekken te tonen: je emoties kun je maar beter voor jezelf houden – tenzij misschien vreugde (en dan nog).

Ondernemingen die vasthouden aan dit paradigma van ontgoocheling zijn potentiële burn-outfabrieken. Ze lopen het risico dat ze het niet zo lang meer zullen volhouden, want de nieuwe generaties (Y en volgende) zijn niet langer bereid hun hele leven op te geven voor het werk.

Meer en meer bedrijven hebben dit begrepen en leveren (soms opmerkelijke) inspanningen om samenwerking en empathie te bevorderen. Maar welke stappen zullen deze organisaties van de toekomst moeten zetten om te evolueren en alle kansen te grijpen om zich aan te passen in een wereld die permanent in beweging is?

Eerst en vooral moet men leren communiceren op een volwassen, authentieke manier, met respect voor zichzelf en de anderen … Dat is een hele opgave die vaak op onvolledige of wanordelijke wijze wordt benaderd.
Heel wat ondernemingen organiseren bijvoorbeeld assertiviteitscursussen op basis van het werk van Marshall Rosenberg – duidelijk een verplicht nummer. Hoe kun je immers harmonieuze muziek creëren als je de noten en basisakkoorden niet kent?

Maar wie enkel voor deze specifieke oplossing kiest, betaalt later meestal de prijs: wanneer geweldloze communicatie immers op een wankele basis gestoeld is, zal deze communicatietechniek paradoxaal genoeg bijdragen tot een verslechtering van de relaties.

Geweldloze communicatie (GC): universeel wondermiddel of mooi verpakt machtsspelletje?
Geweldloze communicatie omvat een aantal opmerkelijke hulpmiddelen. Een van de bekendste is ongetwijfeld DESC, dat het mogelijk maakt om dat wat gezegd moet worden uit te drukken zonder agressiviteit, met een duidelijke uiteenzetting van behoeften en wensen. Het is zonder twijfel een mooi feedbackinstrument.
Een paar uur opleiding volstaan om deze beproefde communicatievorm, die zeer snel tastbare resultaten kan leveren, onder de knie te krijgen.

Maar deze techniek – net zoals alle technieken rond menselijke relaties – heeft haar grenzen en zelfs een aantal perverse neveneffecten.

Op zich volstaat ze niet om vloeiende relaties tussen personen te garanderen en ze kan op lange termijn, indien ze met kwaad opzet wordt gebruikt, zelfs contraproductief zijn.

Ze biedt immers geen bescherming tegen de vaak onbewuste machtsspelletjes die de menselijke verhoudingen bepalen. Met als resultaat, sommige gesprekken die een Griekse tragedie waard zijn.

Het bedrijf is een theater …
Of men het nu wil of niet, ondernemingen vormen een terrein met niet even leuke rollenspellen en machtsspelletjes die echter niet altijd meteen duidelijk zijn.

Denk bijvoorbeeld aan de gedragsstrategieën om onze plaats te vinden, te behouden, en te veranderen als we er niet langer tevreden mee zijn.

Het gaat hier niet noodzakelijk om plaatsen in de zin van functies op het werk of posities in het organigram, maar eerder om de plaats die elke persoon tracht te vinden in zijn groep. De symbolische plaats waar een persoon zijn bestaansreden vindt, zowel in zijn eigen ogen als in die van de anderen. Een plaats waar hij zich goed voelt, waar hij kan voldoen aan zijn meest fundamentele behoeften en waarden (veiligheid, erkenning, vrijheid, autonomie, plezier, creativiteit, relatie, communicatie, efficiëntie, comfort … de lijst is lang).

En dat werkt (of werkt niet) op dezelfde manier als dat heeft gewerkt (of niet) in het eerste bedrijf waar elk van ons zijn plaats heeft moeten zoeken: zijn familie. De plaats ten opzichte van ouders en broers en zussen, en eventueel andere nauwe verwanten (ooms, tantes, grootouders, neven en nichten enz.).

De manier waarop elke mens al dan niet zijn “juiste” plaats inneemt in een groep hangt sterk af van zijn oorspronkelijke familierelaties.

Naarmate men ouder wordt en meer ervaring opdoet, verandert de omgeving (kleuterschool, basisschool, secundair, universiteit, jeugdbeweging enz.). Maar elke keer opnieuw is er de behoefte om zijn plaats te vinden en deze in te nemen of … op te geven. Voor sommigen is dit eenvoudig en natuurlijk; voor anderen is het moeilijker. Waarom durven sommigen hun plaats niet in te nemen (zich uit te drukken) terwijl anderen daar geen problemen mee hebben of zelfs misbruik maken van hun positie?

Het is absoluut noodzakelijk dit gegeven te begrijpen, te herkennen en werk te maken van introspectie en invraagstelling alvorens men kan overgaan tot geweldloze communicatie. Een vioolvirtuoos kan ook geen muziek maken op een ontstemde viool.
Concreet gezien vereist geweldloze communicatie dat men weet wat men wil zeggen, aan wie en waarom … een hele boterham!

Goed communiceren, dat is eerst en vooral zichzelf kennen
Zijn gevoelens uitdrukken is essentieel om een goede psychische en zelfs fysieke gezondheid te bewaren. De link tussen geest en lichaam is immers bewezen. Als we onszelf echter niet goed kennen, kunnen onze emoties voor onaangename verrassingen zorgen. Woede (in al zijn vormen) verbergt vaak andere weggestopte emoties die zelden goed onthaald worden in de bedrijfswereld, zoals droefheid of angst. Als we dit negeren, komen we uiteraard tot een “valse” geweldloze communicatie die goedbedoeld kan zijn maar volledig verdorven zal uitdraaien.

Jacques Brel zei op het zijn manier: onwetendheid is de slechte fee van de wereld.

In hetzelfde opzicht is het een goede zaak om een behoefte uit te drukken en eraan te voldoen. Maar het is nog beter als deze behoefte de “juiste” is. En dat is niet automatisch het geval. Wie heeft er nog nooit een waanidee gevolgd? Veel energie besteed aan het bereiken van doelstellingen die ons niet echt gelukkig maken?

Goede zelfkennis vermijdt heel wat vervelende situaties. Het fenomeen van de burn-out is dan ook tekenend voor de omvang van het probleem van mensen die zichzelf niet goed kennen. Na een burn-out is een persoon zichzelf niet meer, zo hoort men vaak. Zijn waardeschaal en fundamentele bekommernissen zijn veranderd, net als zijn doelstellingen.

Vandaar dat het zo belangrijk is om te investeren in zelfkennis en de daaruit voortvloeiende communicatie.
Er is nog heel wat werk aan de winkel …
En dat werk begint in het gezin en op school.

Anita Gancwajch, Directrice “Ouderen en gezinnen” – OCMW van Charleroi
Zowel in mijn beroeps- als mijn privéleven heb ik soms enorm veel zin om iemand te zeggen dat zijn handelwijze mij niet bevalt, maar ik doe het niet, hetzij om die persoon niet te kwetsen, hetzij omdat ik niet durf. Dus ik wacht, ik wacht … en ik stapel negatieve gevoelens op. Tot op een dag mijn tolerantiedrempel wordt bereikt en er een gewelddadige uitbarsting volgt waarvan de andere niets begrijpt, of mijn lichaam reageert: maagzweer, migraine, of zelfs depressie of burn-out! Maar dan, tijdens een opleiding door het team van BAO Group, maakte ik kennis met DESC: vier magische letters, een techniek die, eenmaal je ze onder de knie hebt, het mogelijk maakt om met respect en authenticiteit te zeggen wat ik aan anderen wil zeggen!
Ik begin met een objectieve beschrijving van de feiten, mijn gemoedstoestand buiten beschouwing latend. Dan ga ik verder met de gevoelens die ik ervaar bij deze feiten en schets zo het kader, zonder de andere schuldgevoelens aan te praten maar hem of haar bewust makend van wat er bij mij gaande is.
Vervolgens durf ik op respectvolle wijze uit te drukken wat ik verwacht en wat ik als oplossing voorstel, alvorens te besluiten door na te gaan of dit voorstel aanvaardbaar en begrijpelijk is voor de andere.
Het lijkt “gemakkelijk” maar dit vraagt heel wat inzet, aandacht en een sterke wil om bij de les te blijven. Voor mij hangt de moeilijkheid van deze praktijk ook af van mijn emotionele niveau, de hiërarchische band en mijn vermogen om mijn emoties te herkennen en uit te drukken.
Daarom geef ik er soms de voorkeur aan om mij schriftelijk uit te drukken of op zijn minst mijn DESC schriftelijk voor te bereiden. Door te schrijven verlaagt mijn emotionele spanning en zakt deze naar een meer aanvaardbaar niveau. Hoe vaker ik de gelegenheid heb om dit instrument te gebruiken, hoe natuurlijker het wordt en hoe minder aandacht het vergt!
Dankzij dit hulpmiddel voel ik me op mijn werk beter in staat om mezelf op authentieke wijze uit te drukken; ik weet dat mijn woorden duidelijk en niet kwetsend zijn, en de andere weet dat ik constructieve bedoelingen heb.
DESC is een instrument van de Geweldloze Communicatie.

Marie-Line POUCET – Directrice – OCMW van Charleroi
Sinds 2 jaar ben ik belast met de reorganisatie van een dienst. In deze context van herstructurering, die tot heel wat spanningen leidt, kreeg ik de gelegenheid om een opleiding te volgen die uitstekend van pas kwam om een reeks vragen waar ik mee zat te beantwoorden. Hoe communiceren met de leden van mijn teams om de veranderingen te begeleiden? Hoe vragen stellen over hun gewoonten, hun werking, zonder dat ze zich aangevallen voelen? Hoe kan ik mezelf het recht geven om mijn standpunt duidelijk te maken zonder dat dit als een oordeel wordt beschouwd?
Ik heb altijd moeite gehad om dingen te zeggen die (naar mijn aanvoelen) een relatie in gevaar dreigen te brengen. En dus heb ik ze vaak niet gezegd. Deze opleiding heeft mij geleerd om dit wel te doen en vrijuit te praten, dankzij verschillende hulpmiddelen. Nu durf ik problemen bij naam te noemen want ik heb de tijd genomen om de zaken te objectiveren en naar een constructieve oplossing te zoeken. Ik heb ook geleerd mijn gesprekspartner aan te spreken om de situatie beter te begrijpen: open vragen stellen, vragen stellen over zijn/mijn waarden en begrijpen hoe deze zich concreet uiten, niet te snel denken dat ik het begrepen heb, er zeker van zijn dat ik begrepen word … In het algemeen kan ik dankzij de tools waarover ik nu beschik meer op mijn gemak zijn in gesprekken, en ik ben ervan overtuigd dat dingen verzwijgen veel nadeliger is voor de relatie dan ze openlijk uit te spreken, op voorwaarde dat dit op duidelijke en respectvolle wijze gebeurt.

Olivier GEORGES, Directeur “Preventie en Mentale Gezondheid” – OCMW van Charleroi
Het is essentieel dat je jezelf goed kent om meer authentieke relaties te hebben. In mijn professionele kader gaf ik “onbewust” de voorkeur aan efficiëntie boven de relationele aspecten. Door mijn werkwijze te begrijpen heb ik mijn waardenschaal kunnen herzien. Hoewel efficiëntie voor mij een belangrijke waarde blijft, hecht ik nu meer belang aan het welzijn op het werk. In een van mijn diensten leidt de samenwerking van meerdere teams met verschillende achtergronden vaak tot spanningen of zelfs conflicten tussen personen. In een dergelijke situatie is het noodzakelijk om over de nodige hulpmiddelen te beschikken: transactionele analyse, geweldloze communicatie, systemische benadering. Er is ook nood aan een geruststellend kader zodat iedereen zijn ervaringen kan uitdrukken en voorstellen kan doen om het samenwerken te verbeteren. Door eerlijk te communiceren, zonder oordelen te vellen, kunnen we vermijden dat spanningen zich opstapelen en het vertrouwen versterken. Dat gebeurt niet op natuurlijke wijze en er moet aan gewerkt worden. Zelf probeer ik vaker mijn emoties, zowel de negatieve als de positieve, uit te drukken en regelmatig feedback te geven aan mijn collega’s om authentiekere relaties te ontwikkelen.

Eric Dosimont, Directeur van de Maatschappelijke Dienst – OCMW van Charleroi
Er bestaan geen wondermiddelen om authentieke relaties te creëren. Je moet jezelf goed kennen en je eigen werkwijze in vraag stellen, en tegelijk de details van de functioneringswijze van je gesprekspartners kennen. Ik heb een opleiding moeten volgen om dat terdege te beseffen. Door mijn eigen realiteit te onderzoeken en beetje bij beetje andere manieren te verkennen om te communiceren, wat niet altijd gemakkelijk is, durf ik nu op een meer gepaste wijze te communiceren.
Ik heb heel snel gemerkt dat een zorgvuldige praktische toepassing van authenticiteit, met een beter begrip van de te vermijden valkuilen, nieuwe mogelijkheden opent, mijn horizon verbreedt en samenwerkingsmogelijkheden in alle domeinen opent.
Voor een betere interactie met mijn teams en voor een betere begeleiding van hun evolutie, is mijn communicatie vandaag tegelijk eerlijker en constructiever, maar ook transparanter en assertiever.

Muriel WART, Coördinatrice van de Cel Opleidingen – Evaluatie – Stages, OCMW Charleroi
Als verantwoordelijke voor de opleidingen kan ik me alleen maar verheugen over onze recente ervaring bij het OCMW van Charleroi. Ik dacht immers dat we in een grote onderneming zoals de onze (2500 medewerkers) nooit echt authentieke werkrelaties zouden kunnen hebben. Machtsspelletjes nemen soms de overhand en het vertrouwen leidt eronder. Na deze bewustwording was het belangrijk om de eerste stap te zetten, gesteund door de inzet en betrokkenheid van een algemene directie die niet bang is om zichzelf in vraag te stellen. Na deze opleiding hebben we kunnen vaststellen dat de relaties authentieker zijn geworden, onder andere in het directiecomité. Ik droom niet, het is niet allemaal rozengeur en maneschijn, maar er is wel degelijk een positieve evolutie. Persoonlijk durf ik meer te praten, de confrontatie met mezelf aan te gaan, mezelf vragen te stellen. Ik slaag erin vorm te geven aan de uitdrukking van mijn authenticiteit en ben zo minder het slachtoffer van mijn emoties. Zichzelf en de andere beter kennen zorgt voor vertrouwen en maakt zonder enige twijfel meer authenticiteit op het werk mogelijk.

Pierre Lucas, directeur, coach en trainer coach van BAO Group en medeoprichter van BAO Elan Vital, het instituut voor coaching, mentoring en persoonlijke ontwikkeling.

*Indien u meer wilt weten over de opleidingen die BAO Group aanbiedt, kunt u terecht op de website www.baogroup.be.

 



Categorieën:BAO Group Corporate

Tags: , , , , , , ,

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: